3 sposoby na koniec dożywocia

Wojciech Sowiński02 marca 201712 komentarzy

Dożywocie we własnym domu

Przeciętnemu człowiekowi słowo “dożywocie” kojarzy się z inną dziedziną prawa, niż prawo nieruchomości. Jak już zauważyłeś, sprawy kryminalne zasadniczo nie mieszczą się w tematyce bloga stanprawnynieruchomosci.pl. Zawodowo kompletnie mnie nie interesują.

Dożywocie to w prawie nieruchomości umowa na mocy której właściciel nieruchomości – zwykle starsza osoba posiadająca mieszkanie – zbywa nieruchomość w zamian za prawo do zaspokajania swoich potrzeb mieszkaniowych oraz zobowiązanie nabywcy do opieki. W praktyce, najczęściej dożywocie wykorzystywane jest przez rolników przekazujących następcy gospodarstwo i zachowujących dla siebie uprawnienia mieszkaniowe. Nie ma żadnych podstaw, by ograniczać zastosowanie dożywocia tylko do wsi. 

Niekiedy, jest to instytucja jakby zapomniana, traktowana trochę po macoszemu.

Niesłusznie, gdyż jest to bardzo bezpieczne narzędzie z punktu widzenia osób starszych.

Dożywocie w księdze wieczystej

Uprawnienia dożywotnika (tak w kodeksie określa się zbywcę) ujawnia się w dziale III księgi wieczystej. Skoro zbył nieruchomość, to nie jest już jej właścicielem, ma jednak do niej pewne ściśle określone uprawnienia. Mogą być one opisane np. jako prawo do korzystania z jednego z pokojów w mieszkaniu na wyłączność. Niekiedy spotyka się wpisy wieczystoksięgowe o rozbudowanych, szczegółowych postanowieniach co do praw dożywotnika. Niektóre z postanowień mogą nawet wydawać się zabawne: “nabywca zobowiązany jest dostarczyć dożywotnikowi 50 kilogramów ziemniaków do końca października każdego roku” albo “nabywca dwa razy w roku zapewni zbywcy półtuszę świni”. Cóż, wszystko zależy od punktu widzenia.

Dożywocie a sprzedaż nieruchomości

Ogólnie, nie ma przeszkód, by sprzedać nieruchomość objętą uprawnieniami dożywotnika. Jest z tym jednak problem: czy ktoś zechciałby inwestować w nieruchomość, na której zamieszkuje jej poprzedni właściciel i na dodatek prawo do zamieszkiwania ma zagwarantowane do końca swego życia?

3 sposoby na koniec dożywocia

Sposób pierwszy: jak każda umowa, umowa o dożywocie może być zgodnie z wolą jej stron zmieniona lub nawet rozwiązana. W tym trybie, np. po uzgodnieniu z dożywotnikiem innego sposobu rozliczenia jego uprawnień na przyszłość, można zatem zakończyć szczególną prawną więź byłego właściciela z nieruchomością.

Sposób drugi: ustawodawca przewidział również możliwość popadnięcia stron umowy w konflikt, uniemożliwiający dalszą rozsądną realizację uprawnień wynikających z dożywocia. W takim wypadku, każda ze stron może przed sądem domagać się przeliczenia dożywocia na rentę, którą płacić będzie nabywca nieruchomości. Podobnie, w wypadku późniejszego zbycia nieruchomości, w której zamieszkuje dożywotnik, może on domagać się renty zamiast swych uprawnień osobistych.

Sposób trzeci: najbardziej typowym zakończeniem realizacji uprawnień dożywocia jest oczywiście nieunikniona śmierć dożywotnika.

Wykreślenie dożywocia z księgi wieczystej

Każdy z opisanych wyżej sposobów zakończenia umowy dożywocia ma właściwy w swoim rodzaju dokument, na podstawie którego wykreślisz z księgi wieczystej uprawnienia dożywotnika. Pokazuje to poniższa tabelka: 

 

 

wykreślenie dożywocia

Jeśli zatem rozważasz kupno nieruchomości, która ma wpisanego w dziale III księgi wieczystej dożywotnika, to pamiętaj, by dobrze zorientować się w istniejącej sytuacji. Możliwe, że co prawda dożywocie nadal obciąża stan prawny nieruchomości, ale zaszły już przesłanki do jego wykreślenia. Zadbaj zatem o to, by to wykreślenie rzeczywiście mogło nastąpić. 

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: +48 880 68 39 20e-mail: wsowinski@gmail.com

{ 12 komentarze… przeczytaj je poniżej albo dodaj swój }

Marta 18 lipca, 2018 o 10:39

Witam!
Jestem właścicielem nieruchomości gdzie 1/2 domu stanowi umowa dożywocia w której zamieszkuje moja ciocia. Do mnie należy utrzymanie całego domu , koszty za media ponoszę tylko ja. ciocia ma zapewniony prąd opał ciepłą wodę ogrzewanie a w razie potrzeby opiekę.
Po wyremontowaniu budynku (wcześniej stanowiła ruinę) zaczęły się problemy.
Cioci zaczęło nie podobać się to że remontujemy. Od dwóch lat na każdym kroku “robi nam na złość” poprzez prowokacje,złośliwości aby tylko mieć dowód na rozwiązanie umowy dożywocia i przekazanie jej na własność wyremontowanej części budynku.
Dwa dni temu zaprosiła gości |(4 os) i tu zaczyna się mój problem i moje pytanie: Na jaki okres czasu może dożywotnik zaprosić gości , czy jest to unormowane przepisami . Nie mama nic przeciwko odwiedzin mojej cioci , jednak wiem że te osoby chcą spędzić w moim domu ponad tydzień czasu.
Poinformowałam ich grzecznie żeby nie przedłużali sobie pobytu w moim domu bo ja płace media, utrzymuje dom i nie zycze sobie lokatorów. Reakcja gości mojej cioci była zaskakująca, Ublizyli mi i powiedzieli że nie opuszczą budynku. W ostateczności wezwałam Policję, która związała ręce i powedziała ze oni nie wiedzą co mają zrobić, Bardzo prosze o pomoc bo jeśli nikt nie potrafi mi odpowedzieć czy mogą ci goście legalnie przebywać czy nie to nie wiem co mama robić.

Odpowiedz

Wojciech Sowiński 18 lipca, 2018 o 21:52

Pani Marto, pomoc prawna w sprawach indywidualnych nie jest świadczona na blogu. Jeśli jest Pan zainteresowany obsługą prawną w Pańskiej sprawie, proszę o skorzystanie z zakładki kontakt

Odpowiedz

k 12 października, 2018 o 17:47

Szanowny Panie,
mam wątpliwości co do sposobu drugiego.
Czy zamiana dożywocia na rentę (jak rozumiem w trybie art.913 § 1) powoduje wygaśnięcie prawa dożywocia, czy zasądzona renta będzie jedynie stanowiła formę realizacji uprawnień/ obowiązków stron w sytuacji, gdy realizacja ich w sposób wskazany w umowie dożywocia jest niemożliwa ze względu na stosunki pomiędzy stronami?

Odpowiedz

Wojciech Sowiński 15 października, 2018 o 22:13

Dziękuję za komentarz.
Umowa dożywocia – w sensie skutku zbycia własności nieruchomości pozostanie w mocy. Nadal nabywca będzie właścicielem nieruchomości, jedynie prawa dożywotnika zmienią w tym wypadku swój charakter ze ściśle osobistych na – wprost mówiąc – finansowe.

Odpowiedz

Bezradny 8 maja, 2019 o 22:47

A jak wygląda sytuacja kiedy to z winy dozywotnika wynikają konflikty. Co robić jeśli on poprostu wymysla sytuacje które nie miały miejsca żeby pozbyć się najemcy i odebrać mu to co mu przepisał? Co robić?

Odpowiedz

Wojciech Sowiński 27 czerwca, 2019 o 22:19

Dziękuję za komentarz.
Zwykle, kierunkiem działań może być zamiana świadczeń dożywotnika na rentę.
Ostatnio orzecznictwo w tego typu sprawach potwierdziło, że kwota renty nie ma być ustalana “tak jak alimenty”, ale w odniesieniu do wartości świadczeń zastrzeżonych dla dożywotnika jako ekwiwalentnych dla ceny nieruchomości. Może to być zatem dość kosztowny scenariusz (tak właśnie odniósł się do tego Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2019 r., sygn. V ACa 243/18.).
pozdrawiam.

Odpowiedz

Wojciech 11 września, 2019 o 08:35

Szanowny Panie,

A co jeżeli dożywotnik nie chce przyjmować jedzenia od zobowiązanego jeżeli coś dostaje to wyrzuca lub gnije, pytany czy coś potrzeba nic nie chce albo się nie odzywa potem sam sobie to kupuje.

Pozdrawiam

Odpowiedz

Wojciech Sowiński 19 września, 2019 o 18:54

Wydaje się, że przy takim poziomie skonfliktowania czy też braku zaufania, należy poważnie pomyśleć o zamianie świadczeń z dożywocia na rentę.
pozdrawiam

Odpowiedz

Elektroniczne Księgi Wieczyste 17 maja, 2019 o 09:34

Warto jeszcze zwrócić uwagę, iż prawo dożywocia nie musi być wpisane do działu III księgi wieczystej. Ponadto zgodnie z art. 7 Ustawy o księgach wieczystych i hipotece
“Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko: (…) prawu dożywocia”.

Odpowiedz

Wojciech Sowiński 27 czerwca, 2019 o 22:23

W rzeczy samej. Stąd, sprawdzenie na sprawdzenie stanu prawnego nieruchomości, w tym lokalu, przed kupnem, warto poświęcić trochę więcej uwagi i czasu.

Odpowiedz

Robert 6 listopada, 2019 o 00:24

Szanowny Panie. Dziękuję za przez Pana powyższego artykułu. Jednakże proszę o informację co się dzieje w przypadku śmierci osoby będąca drugą stroną umowy z dożywotnikiem? Czy umowa wygasa? Czy nieruchomość wraca do dożywotnika?

Odpowiedz

Wojciech Sowiński 6 listopada, 2019 o 21:13

Panie Robercie, dziękuję za bardzo ciekawy komentarz.
W takim wypadku nieruchomość nie “wraca” do dożywotnika, tylko staje się przedmiotem własności spadkobierców jej właściciela.

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Kancelaria Radcy Prawnego Wojciech Sowiński Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest Kancelaria Radcy Prawnego Wojciech Sowiński z siedzibą w Bydgoszczy.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem wsowinski@gmail.com.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: